The Field and the Knower of the Field. The body is the 'field' (kshetra); the soul is the 'knower of the field' (kshetrajna). Krishna declares: 'I am also the knower of the field in all fields — knowledge of this field and its knower is what I call true knowledge.' The 24 elements of the field are listed: the five great elements, ego, intellect, the unmanifest, the ten senses, the mind, the five sense objects, desire, aversion, pleasure, pain, the aggregate body, consciousness, and fortitude. True liberation comes from distinguishing the eternal knower (soul) from the changing field (body-mind). 'He who sees that all diversity rests on the One — he knows the truth.'
Theme: Body vs. Soul distinction · The 24 elements of material nature · True knowledge · Seeing the One in all diversity
ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ವಿವೇಚನೆ. ದೇಹವೇ 'ಕ್ಷೇತ್ರ'; ಆತ್ಮವೇ 'ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ' — ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು. 'ಸಮಸ್ತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನೂ ನಾನೇ; ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞನ ಅರಿವೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ.' ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ — ಪಂಚಮಹಾಭೂತ, ಅಹಂಕಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸು, ಐದು ವಿಷಯ, ಇಚ್ಛೆ, ದ್ವೇಷ, ಸುಖ, ದುಃಖ, ಸಂಘಾತ, ಚೇತನೆ, ಧೃತಿ. ನಿತ್ಯವಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬದಲಾಗುವ ದೇಹದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅರಿಯುವುದೇ ಮುಕ್ತಿ.
ಸಾರ: ಸಾರ: ದೇಹ–ಆತ್ಮ ವಿವೇಚನೆ · ಪ್ರಕೃತಿಯ ೨೪ ಘಟಕಗಳು · ಏಕತ್ವದ ದರ್ಶನ